Μυκητίαση στη γάτα: Συμπτώματα, μετάδοση, διάγνωση και θεραπεία

Η μυκητίαση στη γάτα (ringworm), και πιο συγκεκριμένα η δερματοφυτίαση, είναι μία μεταδοτική μυκητιασική λοίμωξη που προσβάλλει κυρίως τις τρίχες και τις κερατινοποιημένες στιβάδες του δέρματος και, λιγότερο συχνά, τα νύχια.

Πρόκειται για ένα συχνό δερματολογικό πρόβλημα της γάτας, το οποίο συναντάται ιδιαίτερα σε νεαρά γατάκια, σε γάτες που ζουν σε περιβάλλον με πολλά ζώα και σε ζώα των οποίων η γενική κατάσταση ή η άμυνα του οργανισμού είναι επιβαρυμένη.

Η χαρακτηριστική κλινική εικόνα της δερματοφυτίασης στη γάτα είναι οι κυκλικές περιοχές αλωπεκίας, δηλαδή καλά περιγεγραμμένες περιοχές στις οποίες το τρίχωμα αραιώνει ή απουσιάζει. Συχνά συνυπάρχουν σπασμένες τρίχες, απολέπιση και εφελκίδες. Παρότι αυτή είναι η τυπική εικόνα που μας κάνει να υποψιαστούμε μυκητίαση, υπάρχουν και γάτες που εμφανίζουν ηπιότερες ή λιγότερο χαρακτηριστικές αλλοιώσεις.

Ένα ακόμη πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό της δερματοφυτίασης είναι ότι αποτελεί ζωονόσο. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μεταδοθεί από τη γάτα στον άνθρωπο, καθώς και σε άλλα ζώα. Για αυτό η σωστή διάγνωση και θεραπεία δεν αφορά μόνο το ζώο που νοσεί, αλλά και τη μείωση της διασποράς του μύκητα στο περιβάλλον.

Τι είναι η δερματοφυτίαση στη γάτα;

Η δερματοφυτίαση προκαλείται από μύκητες που ονομάζονται δερματόφυτα. Οι μικροοργανισμοί αυτοί προσβάλλουν κερατινοποιημένους ιστούς, όπως την επιφανειακή στιβάδα του δέρματος, τις τρίχες και τα νύχια.

Στη γάτα, ο σημαντικότερος δερματόφυτος είναι ο Microsporum canis, ο οποίος ευθύνεται για μεγάλο μέρος των περιστατικών δερματοφυτίασης. Παρά το όνομά του, ο συγκεκριμένος μύκητας συνδέεται ιδιαίτερα συχνά με τη γάτα.

Τα μολυσματικά στοιχεία του μύκητα μπορούν να μεταφερθούν με τις τρίχες και τα λέπια του δέρματος. Έτσι, η μετάδοση δεν γίνεται μόνο όταν ένα υγιές ζώο έρθει σε άμεση επαφή με μία προσβεβλημένη γάτα, αλλά μπορεί να συμβεί και έμμεσα μέσω του περιβάλλοντος.

Κουβέρτες, κρεβατάκια, βούρτσες, χτένες, κλουβιά μεταφοράς, έπιπλα και άλλες επιφάνειες μπορούν να φέρουν μολυσμένες τρίχες. Για αυτό η αντιμετώπιση της μυκητίασης δεν περιορίζεται μόνο στη θεραπεία της γάτας. Η σωστή διαχείριση του περιβάλλοντος αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής αντιμετώπισης.

Ποιες γάτες κινδυνεύουν περισσότερο;

Οποιαδήποτε γάτα μπορεί να προσβληθεί από δερματοφυτίαση, όμως ορισμένα ζώα εμφανίζουν μεγαλύτερη προδιάθεση.

Τα νεαρά γατάκια προσβάλλονται συχνότερα, καθώς το ανοσοποιητικό τους σύστημα δεν έχει ακόμη ωριμάσει πλήρως. Για αυτό η μυκητίαση είναι ένα πρόβλημα που συναντάμε αρκετά συχνά σε μικρά γατάκια που έχουν βρεθεί στον δρόμο, έχουν διασωθεί ή προέρχονται από χώρους όπου συμβιώνουν πολλά ζώα.

Η συμβίωση πολλών γατών στον ίδιο χώρο αυξάνει επίσης την πιθανότητα μετάδοσης. Καταφύγια, εκτροφεία και  σπίτια με πολλές γάτες αποτελούν περιβάλλοντα στα οποία ο έλεγχος της δερματοφυτίασης μπορεί να γίνει πιο δύσκολος.

Παράγοντες όπως το στρες, η κακή γενική κατάσταση ή προβλήματα που επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού μπορούν επίσης να επηρεάσουν την εκδήλωση και την πορεία της λοίμωξης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις μακρύτριχες γάτες, καθώς το πυκνό τρίχωμα μπορεί να συγκρατεί μολυσμένες τρίχες και παράλληλα να δυσκολεύει την έγκαιρη αναγνώριση μικρών δερματικών αλλοιώσεων.

Ποια είναι τα συμπτώματα της μυκητίασης στη γάτα;

Το πιο χαρακτηριστικό εύρημα στη μυκητίαση της γάτας είναι η εμφάνιση κυκλικών περιοχών αλωπεκίας.

Πρόκειται για στρογγυλές ή περίπου κυκλικές περιοχές στις οποίες παρατηρείται απώλεια ή σημαντική αραίωση του τριχώματος. Μέσα ή γύρω από αυτές μπορεί να υπάρχουν σπασμένες τρίχες, λέπια, εφελκίδες και ήπια ερυθρότητα του δέρματος.

Οι βλάβες εντοπίζονται συχνά στο κεφάλι, στο πρόσωπο, γύρω από τα αυτιά και στα άκρα, μπορούν όμως να εμφανιστούν και σε άλλα σημεία του σώματος.

Ο κνησμός δεν αποτελεί απαραίτητα κυρίαρχο σύμπτωμα. Ορισμένες γάτες μπορεί να ξύνονται, ενώ σε άλλες ο κνησμός είναι ελάχιστος ή απουσιάζει.

Παρότι οι κυκλικές αλωπεκικές αλλοιώσεις είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικές και πρέπει να μας δημιουργούν ισχυρή υποψία δερματοφυτίασης, δεν παρουσιάζουν όλες οι γάτες ακριβώς την ίδια εικόνα. Μπορεί να υπάρχουν περισσότερο διάχυτες αλλοιώσεις, απολέπιση, σπασμένες τρίχες ή γενικότερη αραίωση του τριχώματος.

Επομένως, η κλασική κυκλική αλλοίωση μάς κατευθύνει έντονα προς τη διάγνωση, αλλά η επιβεβαίωση πρέπει να γίνεται με την κατάλληλη κτηνιατρική διερεύνηση.

Μπορεί μια γάτα να έχει μύκητες χωρίς εμφανή συμπτώματα;

Ναι. Υπάρχουν γάτες στις οποίες οι αλλοιώσεις είναι πολύ ήπιες ή δύσκολα ορατές, ενώ μπορεί να υπάρχει και μεταφορά μολυσμένων τριχών χωρίς έντονη κλινική εικόνα.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε σπίτια με περισσότερες από μία γάτες. Όταν διαγνωστεί δερματοφυτίαση σε ένα ζώο, ο κτηνίατρος μπορεί να κρίνει απαραίτητο να αξιολογηθούν και τα υπόλοιπα ζώα που ζουν στον ίδιο χώρο.

Δεν θεωρούμε επομένως ότι μία γάτα αποκλείεται να εμπλέκεται στη μετάδοση μόνο και μόνο επειδή δεν βλέπουμε εμφανείς κυκλικές αλλοιώσεις στο δέρμα της.

Πώς μεταδίδεται η μυκητίαση στη γάτα;

Η μετάδοση μπορεί να γίνει με άμεση επαφή με ένα μολυσμένο ζώο ή έμμεσα μέσω μολυσμένων τριχών και αντικειμένων.

Αυτό εξηγεί γιατί η δερματοφυτίαση μπορεί να εξαπλωθεί σχετικά εύκολα σε ένα σπίτι με πολλές γάτες. Μία μολυσμένη τρίχα μπορεί να καταλήξει σε ένα κρεβατάκι, μία κουβέρτα, μία βούρτσα ή ένα κλουβί μεταφοράς και να συμβάλει στη διασπορά του μύκητα.

Η παρουσία του μύκητα στο περιβάλλον δεν σημαίνει βέβαια ότι κάθε ζώο ή άνθρωπος που θα εκτεθεί θα εμφανίσει απαραίτητα νόσο. Παίζουν ρόλο η ένταση της έκθεσης, η κατάσταση του δέρματος και η άμυνα του οργανισμού.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση της δερματοφυτίασης στη γάτα ξεκινά από την κλινική εξέταση. Η παρουσία χαρακτηριστικών κυκλικών περιοχών αλωπεκίας, ιδιαίτερα σε ένα νεαρό γατάκι, δημιουργεί ισχυρή υποψία.

Ωστόσο, η εμφάνιση μιας δερματικής αλλοίωσης από μόνη της δεν αρκεί για την οριστική διάγνωση.

Ένα χρήσιμο διαγνωστικό μέσο είναι η λυχνία Wood. Ορισμένες προσβεβλημένες τρίχες από στελέχη του Microsporum canis μπορεί να παρουσιάσουν χαρακτηριστικό φθορισμό κατά την εξέταση. Η λυχνία Wood είναι πολύ χρήσιμη όταν χρησιμοποιείται σωστά, αλλά ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει από μόνο του τη δερματοφυτίαση.

Ανάλογα με το περιστατικό, ο κτηνίατρος μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει μικροσκοπική εξέταση τριχών και καλλιέργεια.

Η επιλογή της εξέτασης εξαρτάται από την κλινική εικόνα, το ιστορικό και το εάν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό ή για πρόβλημα σε περιβάλλον με πολλά ζώα.

Μεταδίδεται η μυκητίαση της γάτας στον άνθρωπο;

Ναι. Η δερματοφυτίαση είναι ζωονόσος.

Ο άνθρωπος μπορεί να μολυνθεί τόσο με άμεση επαφή με την προσβεβλημένη γάτα όσο και μέσω μολυσμένων τριχών ή αντικειμένων του περιβάλλοντος.

Στον άνθρωπο μπορεί να εμφανιστούν χαρακτηριστικές κυκλικές, ερυθρές δερματικές αλλοιώσεις, οι οποίες συχνά συνοδεύονται από κνησμό. Η διάγνωση και η θεραπεία στον άνθρωπο πρέπει φυσικά να γίνονται από γιατρό.

Μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται όταν στο σπίτι υπάρχουν μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να δημιουργηθεί φόβος απέναντι στη γάτα. Η μυκητίαση στη γάτα είναι αντιμετωπίσιμη. Χρειάζεται σωστή θεραπεία, υγιεινή των χεριών και του περιβάλλοντος και εφαρμογή των οδηγιών του κτηνιάτρου.

Εάν κάποιο μέλος της οικογένειας εμφανίσει ύποπτη δερματική αλλοίωση, πρέπει να απευθυνθεί στον γιατρό του και να αναφέρει ότι υπάρχει περιστατικό δερματοφυτίασης σε κατοικίδιο του σπιτιού.

Πώς θεραπεύεται η μυκητίαση στη γάτα;

Η θεραπεία καθορίζεται ανάλογα με την ηλικία και τη γενική κατάσταση της γάτας, την έκταση των αλλοιώσεων, το μήκος του τριχώματος, την παρουσία άλλων ζώων στο σπίτι και τη συνολική εικόνα του περιστατικού.

Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει τοπική αντιμυκητιασική θεραπεία, συστηματική αντιμυκητιασική αγωγή ή συνδυασμό των δύο.

Η τοπική αντιμετώπιση δεν έχει ως στόχο μόνο τις ορατές κυκλικές αλλοιώσεις. Σκοπός είναι επίσης να μειωθεί το μολυσματικό υλικό που βρίσκεται πάνω στο τρίχωμα και επομένως η διασπορά του στο περιβάλλον.

Όταν χρειάζεται συστηματική θεραπεία, το αντιμυκητιασικό φάρμακο, η δόση και η διάρκεια της αγωγής πρέπει να καθορίζονται αποκλειστικά από τον κτηνίατρο.

Δεν χρησιμοποιούμε αυθαίρετα ανθρώπινες αντιμυκητιασικές κρέμες ή φάρμακα στη γάτα.

Ένα συχνό λάθος είναι επίσης η διακοπή της θεραπείας μόλις αρχίσει να ξαναβγαίνει το τρίχωμα. Η βελτίωση της εμφάνισης του δέρματος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει επιτευχθεί μυκητολογική ίαση.

Πόσο διαρκεί η θεραπεία της δερματοφυτίασης;

Η θεραπεία δεν ολοκληρώνεται συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρειάζονται αρκετές εβδομάδες, ενώ ορισμένα περιστατικά μπορεί να απαιτήσουν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η ηλικία, η γενική κατάσταση της γάτας, η έκταση των αλλοιώσεων, το μήκος του τριχώματος, η σωστή εφαρμογή της θεραπείας και η παρουσία μολυσμένων τριχών στο περιβάλλον επηρεάζουν την πορεία.

Για αυτό δεν σταματάμε τη θεραπεία απλώς επειδή εξαφανίστηκαν οι κυκλικές αλλοιώσεις ή άρχισε να επανέρχεται το τρίχωμα.

Η ολοκλήρωση της αγωγής αποφασίζεται από τον κτηνίατρο και, ανάλογα με το περιστατικό, μπορεί να απαιτηθεί εργαστηριακός επανέλεγχος.

Το περιβάλλον είναι μέρος της θεραπείας

Αυτό είναι ένα σημείο που δεν πρέπει να υποτιμάται.

Οι μολυσμένες τρίχες αποπίπτουν και διασκορπίζονται στο περιβάλλον. Μπορούν να βρεθούν σε δάπεδα, χαλιά, κρεβατάκια, κουβέρτες, καναπέδες, κλουβιά μεταφοράς, βούρτσες και άλλα αντικείμενα.

Η συχνή μηχανική απομάκρυνση των τριχών είναι επομένως πολύ σημαντική. Οι χώροι στους οποίους κινείται η γάτα πρέπει να καθαρίζονται συστηματικά, ενώ υφάσματα και κλινοσκεπάσματα που μπορούν να πλυθούν πρέπει να πλένονται τακτικά.

Βούρτσες, χτένες, κλουβιά μεταφοράς και άλλα αντικείμενα πρέπει επίσης να καθαρίζονται και, όταν ενδείκνυται, να απολυμαίνονται με κατάλληλο προϊόν σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης του.

Δεν χρειάζεται να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε ένα αποστειρωμένο σπίτι. Ο στόχος είναι η σταθερή μείωση του μολυσματικού φορτίου και η απομάκρυνση όσο το δυνατόν περισσότερων μολυσμένων τριχών.

Η θεραπεία της γάτας και η φροντίδα του περιβάλλοντος πρέπει να λειτουργούν παράλληλα.

Πρέπει να απομονώσουμε τη γάτα;

Σε ορισμένα περιστατικά μπορεί να είναι χρήσιμο η γάτα να περιοριστεί προσωρινά σε έναν χώρο που καθαρίζεται εύκολα. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η διασπορά μολυσμένων τριχών σε ολόκληρο το σπίτι.

Η απομόνωση, όμως, πρέπει να γίνεται με λογική. Δεν σημαίνει ότι η γάτα πρέπει να μείνει χωρίς ανθρώπινη επαφή, παιχνίδι ή φροντίδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η ευζωία του ζώου, ιδιαίτερα όταν η θεραπεία διαρκεί αρκετές εβδομάδες. Λιγότερο στρες στην γάτα, πιο γρήγορη ίαση.

Πότε πρέπει να πάω τη γάτα στον κτηνίατρο;

Όταν παρατηρήσετε μία ή περισσότερες κυκλικές περιοχές χωρίς τρίχωμα, ιδιαίτερα εάν υπάρχουν σπασμένες τρίχες, λέπια ή εφελκίδες, είναι καλό η γάτα να εξεταστεί από κτηνίατρο.

Το ίδιο ισχύει εάν οι αλλοιώσεις πολλαπλασιάζονται, εμφανίζονται σε περισσότερα ζώα του σπιτιού ή πρόκειται για πολύ μικρό γατάκι.

Κτηνιατρική διερεύνηση είναι επίσης σημαντική όταν ένας άνθρωπος που έρχεται σε επαφή με τη γάτα εμφανίσει ύποπτες δερματικές αλλοιώσεις. Στην περίπτωση αυτή, το άτομο πρέπει παράλληλα να απευθυνθεί στον γιατρό του.

Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά να οργανωθεί σωστά η θεραπεία και να περιοριστεί η μετάδοση.

Συχνές ερωτήσεις για τη μυκητίαση στη γάτα

Πώς φαίνεται η μυκητίαση στη γάτα;

Η χαρακτηριστική εικόνα είναι κυκλικές περιοχές αλωπεκίας, συχνά με σπασμένες τρίχες, απολέπιση ή εφελκίδες. Οι αλλοιώσεις εμφανίζονται συχνά στο κεφάλι, γύρω από τα αυτιά και στα άκρα, αλλά μπορούν να παρουσιαστούν και αλλού.

Η μυκητίαση στη γάτα κολλάει;

Ναι. Η δερματοφυτίαση είναι μεταδοτική και μπορεί να μεταδοθεί σε άλλες γάτες, άλλα ζώα και στον άνθρωπο, είτε με άμεση επαφή είτε μέσω μολυσμένων τριχών και αντικειμένων.

Η μυκητίαση της γάτας κολλάει στον άνθρωπο;

Ναι. Πρόκειται για ζωονόσο. Εάν άνθρωπος που έρχεται σε επαφή με προσβεβλημένη γάτα εμφανίσει δερματικές αλλοιώσεις, πρέπει να απευθυνθεί σε γιατρό.

Οι μύκητες προκαλούν φαγούρα στη γάτα;

Μπορεί να υπάρχει κνησμός, αλλά δεν είναι απαραίτητο να είναι έντονος. Υπάρχουν γάτες με δερματοφυτίαση που παρουσιάζουν ελάχιστο ή καθόλου εμφανή κνησμό.

Μπορεί μια γάτα να έχει μύκητες χωρίς εμφανείς αλλοιώσεις;

Ναι. Μπορεί να υπάρχουν πολύ ήπιες αλλοιώσεις ή μεταφορά μολυσμένων τριχών χωρίς χαρακτηριστική κλινική εικόνα.

Πόσο καιρό κρατάει η μυκητίαση στη γάτα;

Η θεραπεία συνήθως απαιτεί αρκετές εβδομάδες. Η ακριβής διάρκεια εξαρτάται από το περιστατικό και η αγωγή πρέπει να ολοκληρώνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του κτηνιάτρου.

Πώς καταλαβαίνω ότι η γάτα θεραπεύτηκε;

Η επανέκφυση του τριχώματος είναι θετικό σημάδι, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έχει εξαλειφθεί ο μύκητας. Σε ορισμένα περιστατικά απαιτείται εργαστηριακός επανέλεγχος πριν θεωρηθεί ολοκληρωμένη η θεραπεία.

Η συμβουλή της κτηνιάτρου

Η μυκητίαση στη γάτα είναι αντιμετωπίσιμη, αλλά χρειάζεται συνέπεια τόσο στη θεραπεία του ζώου όσο και στη διαχείριση του περιβάλλοντος.

Οι χαρακτηριστικές κυκλικές αλωπεκικές αλλοιώσεις είναι ένα εύρημα που πρέπει να μας κάνει να σκεφτούμε άμεσα τη δερματοφυτίαση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για νεαρό γατάκι. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεκινάμε θεραπεία χωρίς κτηνιατρική εξέταση.

Η σωστή διάγνωση μάς επιτρέπει να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικότερα το πρόβλημα, να περιορίσουμε τη διασπορά του μύκητα στο σπίτι και να προστατεύσουμε τόσο τα υπόλοιπα ζώα όσο και τους ανθρώπους που έρχονται σε επαφή με τη γάτα.

Διάβασε και άλλα άρθρα της κτηνιάτρου μας εδώ

Διαβάστε ξένη αρθρογραφία εδώ

και εδώ.

Δες το σαμπουάν Douxo εδώ.

✍️ Το άρθρο γράφτηκε από την
Δέσποινα Παπαχρόνη, Κτηνίατρο (DVM)

Κάθε ζώο αξίζει φροντίδα βασισμένη στη γνώση και όχι στην τύχη.