Ηπατική λιποείδωση γάτας: Συμπτώματα, αίτια, διάγνωση και θεραπεία

Η ηπατική λιποείδωση γάτας (feline hepatic lipidosis) είναι μία σοβαρή ηπατική πάθηση που χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους μέσα στα ηπατοκύτταρα. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επίκτητες παθήσεις του ήπατος στη γάτα και, εάν δεν αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή.

Η κατάσταση συνδέεται στενά με την ανορεξία ή τη σημαντικά μειωμένη πρόσληψη τροφής. Ιδιαίτερο κίνδυνο διατρέχουν οι υπέρβαρες ή παχύσαρκες γάτες που σταματούν ξαφνικά να τρώνε.

Όταν η γάτα δεν προσλαμβάνει αρκετή ενέργεια από την τροφή, ο οργανισμός αρχίζει να κινητοποιεί τα αποθέματα λίπους για να καλύψει τις ανάγκες του. Μεγάλες ποσότητες λιπαρών οξέων μεταφέρονται τότε προς το ήπαρ. Εάν η ποσότητα λίπους που φτάνει εκεί ξεπεράσει την ικανότητα του ήπατος να τη χρησιμοποιήσει ή να την αναδιανείμει, τα τριγλυκερίδια αρχίζουν να συσσωρεύονται μέσα στα ηπατικά κύτταρα.

Τα ηπατοκύτταρα διογκώνονται, η φυσιολογική λειτουργία του ήπατος διαταράσσεται και μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή χολόσταση και ίκτερος.

Έτσι δημιουργείται ένας επικίνδυνος φαύλος κύκλος: η γάτα δεν τρώει → κινητοποιεί μεγάλη ποσότητα λίπους → το λίπος συσσωρεύεται στο ήπαρ → η γενική κατάσταση επιδεινώνεται → η ανορεξία γίνεται ακόμη εντονότερη.

Για αυτό και όταν η γάτα σταματήσει να τρώει δεν είναι κάτι που το αφήνουμε να περιμένει.

Τι είναι η ηπατική λιποείδωση στη γάτα;

Το ήπαρ είναι ένα από τα σημαντικότερα μεταβολικά όργανα του οργανισμού. Συμμετέχει στον μεταβολισμό των λιπιδίων, των πρωτεϊνών και των υδατανθράκων, στην παραγωγή και απέκκριση της χολής, στην αποθήκευση ουσιών και σε πολλές ακόμη ζωτικές λειτουργίες.

Στην ηπατική λιποείδωση, το ήπαρ κατακλύζεται από λίπος το οποίο συσσωρεύεται μέσα στα ηπατοκύτταρα.

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι το ήπαρ «έχει λίπος». Η έντονη διόγκωση των ηπατοκυττάρων και οι μεταβολικές διαταραχές που συνοδεύουν την κατάσταση επηρεάζουν ουσιαστικά τη λειτουργία του οργάνου.

Η μεγάλη συσσώρευση λίπους μπορεί επίσης να εμποδίσει τη φυσιολογική ροή της χολής. Έτσι εξηγείται η χολόσταση και η αύξηση της χολερυθρίνης που συχνά παρατηρούνται στις εξετάσεις αίματος.

Στις περισσότερες γάτες η ηπατική λιποείδωση δεν εμφανίζεται «από το πουθενά».

Το κρίσιμο ερώτημα είναι συνήθως:

Γιατί σταμάτησε να τρώει η γάτα;

Πολύ συχνά υπάρχει ένα άλλο νόσημα το οποίο προκαλεί ανορεξία και οδηγεί δευτερογενώς στην ανάπτυξη της λιποείδωσης.

Πιθανές υποκείμενες παθήσεις περιλαμβάνουν παγκρεατίτιδα, νοσήματα του ήπατος και των χοληφόρων, γαστρεντερικές παθήσεις, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, νεοπλασίες, νεφρική νόσο, σακχαρώδη διαβήτη και άλλες συστηματικές διαταραχές.

Αυτό έχει μεγάλη σημασία στη θεραπεία. Δεν αρκεί να αντιμετωπίσουμε μόνο την ηπατική λιποείδωση. Παράλληλα πρέπει να αναζητήσουμε και, όπου είναι δυνατόν, να θεραπεύσουμε την αιτία που προκάλεσε αρχικά την ανορεξία.

Οι περιπτώσεις στις οποίες μετά από ολοκληρωμένη διερεύνηση δεν εντοπίζεται συγκεκριμένο υποκείμενο νόσημα ή γεγονός που να εξηγεί την ανορεξία χαρακτηρίζονται ιδιοπαθείς και αποτελούν μειοψηφία.

Μπορεί το στρες να οδηγήσει σε ηπατική λιποείδωση;

Ναι, όταν προκαλεί σημαντική και παρατεταμένη μείωση της πρόσληψης τροφής.

Οι γάτες μπορούν να αντιδράσουν πολύ έντονα σε αλλαγές του περιβάλλοντός τους. Μία μετακόμιση, η εισαγωγή νέου ζώου στο σπίτι, η απώλεια ενός ανθρώπου ή άλλου ζώου, η παραμονή σε πανσιόν, η αλλαγή καθημερινής ρουτίνας ή ακόμη και μία τροφή την οποία η γάτα αρνείται να καταναλώσει μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντική ανορεξία.

Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η προσπάθεια γρήγορης απώλειας βάρους με απότομη αλλαγή σε μία τροφή που η γάτα δεν δέχεται. Αν η γάτα αρνείται να φάει τη νέα δίαιτα, δεν πρέπει να σκεφτούμε ότι «όταν πεινάσει αρκετά θα φάει».

Γιατί κινδυνεύουν περισσότερο οι παχύσαρκες γάτες από ηπατική λιποείδωση;

Η παχυσαρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προδιαθεσικούς παράγοντες.

Η υπέρβαρη γάτα διαθέτει μεγάλες αποθήκες λίπους. Όταν σταματήσει να λαμβάνει επαρκή ενέργεια από την τροφή, ο οργανισμός αρχίζει να κινητοποιεί έντονα αυτό το λίπος.

Μεγάλη ποσότητα λιπαρών οξέων μεταφέρεται προς το ήπαρ μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Η δυνατότητα του ηπατικού κυττάρου να διαχειριστεί αυτή την εισροή δεν είναι απεριόριστη και τελικά το λίπος συσσωρεύεται.

Για τον λόγο αυτό:

Η παχύσαρκη γάτα πρέπει να χάνει βάρος σταδιακά και με ελεγχόμενο διατροφικό πρόγραμμα. Δεν κάνουμε ποτέ απότομη στέρηση τροφής.

Η ηπατική λιποείδωση μπορεί βέβαια να εμφανιστεί και σε γάτα φυσιολογικού βάρους. Η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο, αλλά δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση.

Στη γάτα αυτή η τακτική μπορεί να γίνει επικίνδυνη.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ηπατικής λιποείδωσης γάτας;

Το ιστορικό είναι συχνά χαρακτηριστικό: μία γάτα που ήταν υπέρβαρη σταμάτησε να τρώει και άρχισε να χάνει γρήγορα βάρος.

Η απώλεια βάρους μπορεί να είναι εντυπωσιακή. Παράλληλα μπορεί να εμφανιστούν έντονος λήθαργος, αδυναμία, απομόνωση, ναυτία και εμετοί.

Η σιελόρροια είναι επίσης συχνό εύρημα και μπορεί να σχετίζεται με ναυτία ή με τις μεταβολικές διαταραχές που συνοδεύουν τη νόσο.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις είναι ο ίκτερος. Ο κηδεμόνας μπορεί να παρατηρήσει κιτρινωπή απόχρωση στα ούλα, στο εσωτερικό των αυτιών, στο δέρμα ή στο λευκό τμήμα των ματιών.

Το ήπαρ μπορεί να είναι διογκωμένο, ενώ συχνά υπάρχει και αφυδάτωση.

Αδυναμία και κάμψη του αυχένα

Σε σοβαρά περιστατικά μπορεί να εμφανιστούν σημαντικές ηλεκτρολυτικές διαταραχές, όπως υποκαλιαιμία, υποφωσφαταιμία και υπομαγνησιαιμία.

Αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε έντονη μυϊκή αδυναμία, μειωμένη κινητικότητα του γαστρεντερικού, εμετούς και νευρομυϊκά συμπτώματα.

Χαρακτηριστική μπορεί να είναι η κάμψη της κεφαλής και του αυχένα προς τα κάτω, γνωστή ως ventroflexion, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σημαντική υποκαλιαιμία ή έλλειψη θειαμίνης.

Η γάτα μου δεν τρώει. Πότε πρέπει να ανησυχήσω;

Η μειωμένη όρεξη στη γάτα δεν πρέπει να υποτιμάται.

Εάν μία γάτα σταματήσει να τρώει εντελώς ή μειώσει σημαντικά την πρόσληψη τροφής, ιδιαίτερα εάν είναι υπέρβαρη, χρειάζεται έγκαιρη επικοινωνία με τον κτηνίατρο.

Δεν περιμένουμε αρκετές ημέρες για να δούμε αν θα «της περάσει».

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η ανορεξία όταν συνοδεύεται από εμετούς, λήθαργο, απώλεια βάρους, αφυδάτωση, σιελόρροια ή ίκτερο.

Η ανορεξία δεν σημαίνει αυτόματα ηπατική λιποείδωση. Είναι όμως ένα σημαντικό σύμπτωμα που μπορεί να αποτελεί την αρχή του προβλήματος ή να οφείλεται σε άλλη σοβαρή νόσο.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ηπατικής λιποείδωσης;

Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό ιστορικού, κλινικής εξέτασης, εργαστηριακών εξετάσεων και απεικονιστικού ελέγχου.

Ένα ιστορικό υπέρβαρης γάτας με παρατεταμένη ανορεξία, έντονη απώλεια βάρους και ίκτερο είναι ιδιαίτερα ύποπτο.

Στις αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις μπορεί να παρατηρηθεί αύξηση της χολερυθρίνης και των ηπατικών ενζύμων.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι συχνά η αύξηση της αλκαλικής φωσφατάσης (ALP).

Μία χρήσιμη κλινική πληροφορία είναι η σχέση μεταξύ ALP και GGT. Στην ηπατική λιποείδωση η ALP μπορεί να είναι έντονα αυξημένη ενώ η GGT παραμένει φυσιολογική ή παρουσιάζει μικρότερη αύξηση.

Όταν η GGT είναι σημαντικά αυξημένη, ιδιαίτερα εάν η αύξησή της είναι δυσανάλογη, πρέπει να διερευνηθεί η πιθανότητα να συνυπάρχει άλλο νόσημα, όπως νόσος των χοληφόρων, χολαγγειίτιδα ή παγκρεατική νόσος.

Οι εξετάσεις αίματος λοιπόν δεν μας βοηθούν μόνο να αναγνωρίσουμε την ηπατική δυσλειτουργία. Μπορούν να μας κατευθύνουν και προς την υποκείμενη αιτία της ανορεξίας.

Ο ρόλος του υπερηχογραφήματος

Το υπερηχογράφημα κοιλίας είναι ιδιαίτερα χρήσιμο.

Το ήπαρ μπορεί να εμφανίζεται διογκωμένο και περισσότερο υπερηχογενές λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας σε λίπος.

Όμως ο υπερηχογραφικός έλεγχος δεν πρέπει να σταματά στο ήπαρ.

Εξετάζονται προσεκτικά η χοληδόχος κύστη και τα χοληφόρα, το πάγκρεας, το έντερο, οι λεμφαδένες, οι νεφροί και οι υπόλοιπες δομές της κοιλιάς, με στόχο να αναζητηθεί κάποια υποκείμενη πάθηση που οδήγησε τη γάτα στην ανορεξία.

Η ηπατική λιποείδωση επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό

Η κατάσταση δεν περιορίζεται μόνο στο ήπαρ.

Μπορεί να συνυπάρχουν σημαντικές διαταραχές του καλίου, του φωσφόρου και του μαγνησίου, καθώς και ελλείψεις σε ουσίες όπως η θειαμίνη, η κοβαλαμίνη και η ταυρίνη.

Για αυτό η θεραπεία απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση και διόρθωση των μεταβολικών διαταραχών.

Δεν αρκεί απλώς να πούμε «η γάτα πρέπει να φάει».

Πρέπει να αξιολογήσουμε τι χρειάζεται να φάει, πόσο, με ποιον τρόπο και πόσο γρήγορα θα αυξηθεί η ποσότητα, ενώ παράλληλα διορθώνουμε τις υπόλοιπες διαταραχές.

Πώς θεραπεύεται η ηπατική λιποείδωση γάτας;

1. Νοσηλεία και οροθεραπεία
2. Σωστή διατροφή σταδιακά αυξανόμενη 
3. Υπομονή γιατί παίρνει καιρό η ανάρρωση

Μπορούμε να προλάβουμε την ηπατική λιποείδωση;

Η πρόληψη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους και στην έγκαιρη αντιμετώπιση της ανορεξίας.Μία υπέρβαρη γάτα πρέπει να αδυνατίζει σταδιακά, με κατάλληλο πρόγραμμα διατροφής. Δεν κάνουμε ποτέ απότομη δίαιτα και δεν στερούμε από μία γάτα την τροφή της για να την αναγκάσουμε να δεχθεί μία καινούργια.Είναι επίσης σημαντικό να παρακολουθούμε πόσο πραγματικά τρώει η γάτα.Σε ένα σπίτι με πολλές γάτες, ένα μπολ που αδειάζει δεν αποδεικνύει ότι όλες έχουν φάει.Κάθε ξαφνική ή σημαντική μεταβολή της όρεξης πρέπει να αξιολογείται και να μην αποδίδεται απλώς σε «ιδιοτροπία».

Συχνές ερωτήσεις για την ηπατική λιποείδωση γάτας

Τι είναι η ηπατική λιποείδωση γάτας;

Είναι μία σοβαρή μεταβολική ηπατική διαταραχή κατά την οποία μεγάλη ποσότητα λίπους συσσωρεύεται μέσα στα ηπατικά κύτταρα, συνήθως μετά από περίοδο σημαντικά μειωμένης πρόσληψης τροφής.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα;

Συχνά το πρώτο σύμπτωμα είναι ότι η γάτα σταματά να τρώει και αρχίζει να χάνει βάρος. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν λήθαργος, αδυναμία, ναυτία, εμετοί και σιελόρροια.

Η ηπατική λιποείδωση προκαλεί ίκτερο;

Ναι. Σε αρκετές γάτες παρατηρείται κιτρίνισμα στα μάτια, στα ούλα, στα αυτιά ή στο δέρμα λόγω της αυξημένης χολερυθρίνης.

Παθαίνουν ηπατική λιποείδωση μόνο οι παχύσαρκες γάτες;

Όχι. Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, αλλά η νόσος μπορεί να εμφανιστεί και σε γάτα φυσιολογικού σωματικού βάρους.

Μπορεί να προκληθεί από στρες;

Ναι, έμμεσα. Εάν το στρες οδηγήσει σε παρατεταμένη ανορεξία ή πολύ μειωμένη πρόσληψη τροφής, μπορεί να δημιουργηθούν οι συνθήκες για την ανάπτυξη ηπατικής λιποείδωσης.

Είναι επικίνδυνο να κάνω απότομα δίαιτα σε μια παχύσαρκη γάτα;

Ναι. Η απώλεια βάρους πρέπει να γίνεται σταδιακά και οργανωμένα. Η απότομη μείωση ή διακοπή της πρόσληψης τροφής είναι επικίνδυνη.

Είναι η ηπατική λιποείδωση ίδια με την ηπατική ανεπάρκεια;

Όχι. Είναι μία συγκεκριμένη ηπατική διαταραχή που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δυσλειτουργία του ήπατος, αλλά οι δύο όροι δεν είναι συνώνυμοι.

Μπορεί η γάτα να πάθει ξανά ηπατική λιποείδωση;

Ναι, εάν μελλοντικά υπάρξει ξανά σημαντική περίοδος ανεπαρκούς πρόσληψης τροφής. Για αυτό είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί και η υποκείμενη αιτία του πρώτου επεισοδίου.

Η συμβουλή της κτηνιάτρου

Αν υπάρχει ένα πράγμα που θα ήθελα να θυμάται κάθε κηδεμόνας από αυτό το άρθρο, είναι το εξής:

Η γάτα που σταματά να τρώει χρειάζεται προσοχή.

Δεν περιμένουμε πολλές ημέρες θεωρώντας ότι απλώς «δεν έχει όρεξη». Η ανορεξία μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα ενός σημαντικού υποκείμενου νοσήματος και παράλληλα να οδηγήσει στην ανάπτυξη ηπατικής λιποείδωσης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μία υπέρβαρη ή παχύσαρκη γάτα.Το ίδιο σημαντικό είναι να μην επιχειρούμε γρήγορη απώλεια βάρους με απότομη στέρηση τροφής. Η παχυσαρκία χρειάζεται αντιμετώπιση, αλλά η απώλεια βάρους στη γάτα πρέπει να γίνεται σταδιακά και με ασφαλή διατροφικό σχεδιασμό.Και τέλος, δεν σταματάμε στη διάγνωση της ηπατικής λιποείδωσης. Πρέπει να αναζητήσουμε γιατί η γάτα σταμάτησε να τρώει εξαρχής. Η αναγνώριση και αντιμετώπιση του υποκείμενου προβλήματος αποτελεί βασικό μέρος της επιτυχημένης θεραπείας.

 

 

Διάβασε και άλλα άρθρα της κτηνιάτρου μας εδώ

Διαβάστε ξένη αρθρογραφία εδώ

✍️ Το άρθρο γράφτηκε από την
Δέσποινα Παπαχρόνη, Κτηνίατρο (DVM)

Κάθε ζώο αξίζει φροντίδα βασισμένη στη γνώση και όχι στην τύχη.