Μύθοι και Αλήθειες για τις Γάτες

Οι γάτες συνοδεύονται από ιστορίες, δοξασίες και “βεβαιότητες” εδώ και αιώνες. Από την αρχαία Αίγυπτο μέχρι τα σύγχρονα social media, κάθε γενιά έχει κάτι να πει για τον χαρακτήρα, τις συνήθειες και τη συμπεριφορά τους. Είναι οι τζίντζερ πιο τρελές; Οι τρίχρωμες πιο πεισματάρες; Οι tuxedo πιο έξυπνες; Φοβούνται πραγματικά το νερό; Και τελικά, τι σημαίνει όταν μια γάτα γουργουρίζει;

Μύθοι και Αλήθειες για τις Γάτες - Η επιστήμη μάς βοηθά να ξεχωρίσουμε τον μύθο από την πραγματικότητα.

Έχουν οι τζίντζερ γάτες διαφορετικό χαρακτήρα;

Οι πορτοκαλί ή “τζίντζερ” γάτες έχουν αποκτήσει φήμη ότι είναι πιο κοινωνικές, πιο χαδιάρες ή πιο εκφραστικές. Το χρώμα τους οφείλεται σε γονίδιο που βρίσκεται στο Χ χρωμόσωμα, γι’ αυτό και οι περισσότερες είναι αρσενικές. Αυτή η γενετική ιδιαιτερότητα ίσως επηρεάζει έμμεσα τη συμπεριφορά μέσω ορμονικών διαφορών, όμως δεν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση ότι το χρώμα από μόνο του καθορίζει τον χαρακτήρα.

Η προσωπικότητα μιας γάτας διαμορφώνεται κυρίως από την πρώιμη κοινωνικοποίηση, το περιβάλλον, τις εμπειρίες της και τη γενετική της προδιάθεση. Αν μια τζίντζερ γάτα είναι κοινωνική, πιθανότατα οφείλεται σε αυτούς τους παράγοντες και όχι αποκλειστικά στο χρώμα της.

Είναι οι τρίχρωμες πιο “δυναμικές”;

Οι τρίχρωμες γάτες (calico και tortoiseshell) συχνά περιγράφονται ως πιο έντονες ή πιο πεισματάρες — ένας χαρακτηρισμός που στο εξωτερικό αποκαλείται “tortitude”. Το ενδιαφέρον είναι ότι σχεδόν όλες οι τρίχρωμες γάτες είναι θηλυκές, καθώς ο συγκεκριμένος χρωματικός συνδυασμός απαιτεί δύο Χ χρωμοσώματα.

Το γεγονός ότι είναι θηλυκές ίσως επηρεάζει ορισμένες συμπεριφορές, αλλά και εδώ δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι το μοτίβο τριχώματος συνδέεται με συγκεκριμένο ταμπεραμέντο. Οι παρατηρήσεις των ιδιοκτητών πιθανόν ενισχύονται από την εντυπωσιακή εμφάνιση των γατών αυτών, που τις κάνει να ξεχωρίζουν.

Οι tuxedo γάτες είναι πιο έξυπνες;

Οι μαύρες γάτες με λευκά σημεία — οι λεγόμενες tuxedo επειδή είναι σαν να φορούν επίσημο κοστούμι — έχουν αποκτήσει σχεδόν “μυθική” διάσταση στο διαδίκτυο. Πολλοί τις θεωρούν πιο εκφραστικές ή πιο έξυπνες. Στην πραγματικότητα, το tuxedo είναι απλώς χρωματικό μοτίβο και όχι φυλή.

Η νοημοσύνη στις γάτες σχετίζεται με τη φυλή, το περιβάλλον και τα ερεθίσματα που δέχονται, όχι με το χρώμα τους. Η σύνδεση μεταξύ tuxedo και εξυπνάδας είναι περισσότερο πολιτισμική αφήγηση παρά επιστημονικό δεδομένο.

Οι γάτες «κολλάνε» εύκολα ψύλλους και έχουν πάντα ψύλλους;

Ένας ακόμη διαδεδομένος μύθος είναι ότι οι γάτες που βγαίνουν έξω “σίγουρα έχουν ψύλλους” ή ότι “οι γάτες πάντα κουβαλάνε κάτι”. Η πραγματικότητα είναι ότι οι ψύλλοι αποτελούν εξωπαράσιτα που μπορούν να προσβάλουν οποιοδήποτε ζώο, αλλά η παρουσία τους δεν είναι ούτε φυσιολογική ούτε αναπόφευκτη. Μια γάτα με καλή προληπτική αγωγή, σωστή υγιεινή και τακτικό κτηνιατρικό έλεγχο μπορεί να μην εμφανίσει ποτέ προσβολή από ψύλλους. Επιπλέον, οι ψύλλοι δεν προκαλούν μόνο φαγούρα — μπορούν να οδηγήσουν σε αλλεργική δερματίτιδα, αναιμία (ιδιαίτερα σε γατάκια) και μετάδοση παρασίτων όπως η διπυλιδίαση. Το “καθάρισμα” που κάνει η γάτα μόνη της δεν αρκεί για να αντιμετωπίσει μια προσβολή. Η πρόληψη είναι πάντα πιο ασφαλής και αποτελεσματική από τη θεραπεία.

Οι γάτες πρέπει να τρώνε ψάρι;

Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι οι γάτες “λατρεύουν και πρέπει να τρώνε ψάρι”. Η εικόνα της γάτας με το ψάρι είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στη λαϊκή κουλτούρα, που πολλοί πιστεύουν ότι αποτελεί βασική τροφή τους. Στην πραγματικότητα, οι γάτες είναι υποχρεωτικά σαρκοφάγα ζώα και η φυσική τους διατροφή βασίζεται κυρίως σε μικρά θηράματα, όχι σε ψάρια. Το ψάρι μπορεί να καταναλωθεί με μέτρο, αλλά δεν πρέπει να αποτελεί αποκλειστική ή καθημερινή βάση διατροφής, καθώς η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει σε διατροφικές ανισορροπίες (όπως έλλειψη θειαμίνης σε ωμό ψάρι) ή σε αυξημένη ευαισθησία σε αλλεργίες. Επιπλέον, πολλές γάτες που “αγαπούν” το ψάρι στην πραγματικότητα έλκονται από τη μυρωδιά και όχι από διατροφική ανάγκη. Μια πλήρης και ισορροπημένη τροφή ειδικά σχεδιασμένη για γάτες καλύπτει πολύ καλύτερα τις ανάγκες τους από μια διατροφή βασισμένη αποκλειστικά στο ψάρι.

Γιατί οι γάτες φοβούνται το νερό;

Ο φόβος για το νερό έχει εξελικτική βάση. Οι πρόγονοι των οικόσιτων γατών προέρχονται από ξηρές περιοχές και δεν είχαν λόγο να κολυμπούν. Όταν το τρίχωμα μιας γάτας βραχεί, βαραίνει, χάνει τη θερμομονωτική του ικανότητα και περιορίζει την κινητικότητα — κάτι που δημιουργεί αίσθηση απώλειας ελέγχου.

Ωστόσο, δεν φοβούνται όλες οι γάτες το νερό. Κάποιες, ιδιαίτερα αν έχουν θετική εμπειρία από μικρή ηλικία, το ανέχονται ή ακόμη και το απολαμβάνουν. Άρα η γενίκευση ότι “οι γάτες μισούν το νερό” δεν είναι απόλυτα ακριβής.

Οι γάτες πρέπει να πίνουν γάλα;

Η εικόνα της γάτας που πίνει γάλα είναι ίσως από τις πιο ρομαντικές και διαδεδομένες. Για πολλά χρόνια θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητο ότι το γάλα είναι κατάλληλη τροφή για τις γάτες. Στην πραγματικότητα όμως, η πλειονότητα των ενήλικων γατών εμφανίζει δυσανεξία στη λακτόζη.

Μετά τον απογαλακτισμό, μειώνεται σημαντικά η παραγωγή του ενζύμου λακτάση, που είναι απαραίτητο για τη διάσπαση της λακτόζης. Όταν μια ενήλικη γάτα καταναλώσει αγελαδινό γάλα, η λακτόζη δεν πέπτεται σωστά και μπορεί να οδηγήσει σε γαστρεντερικές διαταραχές όπως διάρροια, φούσκωμα, κοιλιακό πόνο ή εμετό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι γάτες θα παρουσιάσουν έντονα συμπτώματα, αλλά το γάλα δεν αποτελεί φυσιολογικό ή απαραίτητο μέρος της διατροφής τους. Αν κάποιος επιθυμεί να προσφέρει “γάλα” ως λιχουδιά, υπάρχουν ειδικά προϊόντα χωρίς λακτόζη, σχεδιασμένα για γάτες.

Η βασική και σωστή ενυδάτωση μιας γάτας πρέπει να γίνεται με φρέσκο νερό και ισορροπημένη διατροφή — όχι με γάλα.

Γιατί οι γάτες γουργουρίζουν;

Το γουργούρισμα είναι από τις πιο παρεξηγημένες συμπεριφορές. Οι περισσότεροι το συνδέουν με ευχαρίστηση — και συχνά ισχύει. Οι γάτες γουργουρίζουν όταν νιώθουν ασφάλεια, όταν χαϊδεύονται ή όταν θηλάζουν.

Όμως γουργουρίζουν και σε καταστάσεις στρες, πόνου ή ασθένειας. Οι χαμηλές συχνότητες του γουργουρίσματος φαίνεται να έχουν ευεργετική δράση στους ιστούς και στα οστά, κάτι που οδηγεί στη θεωρία ότι λειτουργεί και ως μηχανισμός αυτορρύθμισης. Το γουργούρισμα λοιπόν δεν είναι μόνο ένδειξη χαράς, αλλά και εργαλείο βιολογικής ισορροπίας και αγχολυτικού.

Πέφτουν πάντα οι γάτες στα πόδια τους;

Οι γάτες διαθέτουν έναν μηχανισμό προσανατολισμού στον αέρα, το λεγόμενο “righting reflex”, που τους επιτρέπει να περιστρέφουν το σώμα τους κατά την πτώση. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι άτρωτες. Μεγάλες πτώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρούς τραυματισμούς. Η ικανότητά τους είναι εντυπωσιακή, αλλά όχι αλάνθαστη.

Είναι οι γάτες ανεξάρτητες ή απλώς διαφορετικές;

Ένας ακόμη διαδεδομένος μύθος είναι ότι οι γάτες δεν δένονται με τον άνθρωπο. Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι δημιουργούν δεσμούς προσκόλλησης, απλώς τους εκφράζουν διαφορετικά από τους σκύλους. Μπορεί να μην δείχνουν ενθουσιασμό με τον ίδιο τρόπο, αλλά συχνά αναζητούν την παρουσία μας, κοιμούνται κοντά μας και επιδιώκουν επαφή όταν αισθάνονται ασφαλείς.

Η ανεξαρτησία τους είναι μέρος της εξελικτικής τους στρατηγικής — όχι ένδειξη αδιαφορίας.

Τελικά τι ισχύει - Μύθοι και Αλήθειες για τις Γάτες

Οι μύθοι γύρω από τις γάτες γεννήθηκαν επειδή είναι ζώα με ιδιαίτερη συμπεριφορά, λεπτή γλώσσα σώματος και υψηλή ανάγκη ελέγχου του περιβάλλοντος. Το χρώμα τους δεν καθορίζει τον χαρακτήρα τους. Το γουργούρισμα δεν σημαίνει μόνο ευτυχία. Το νερό δεν είναι εχθρός — απλώς δεν είναι το φυσικό τους στοιχείο. Όσο για τις διατροφικές τους συνήθειες, με την πάροδο των χρόνων , το σώμα τους έχει προσαρμοστεί σε άλλον τρόπο ζωής.

Κάθε γάτα είναι μοναδική. Και όσο περισσότερο βασιζόμαστε στη γνώση και λιγότερο στις φήμες, τόσο πιο υγιής και ουσιαστική γίνεται η σχέση μας μαζί της.

Βρες στο Petnektar τα πάντα για την υγεία της γάτας σου

Ξένη αρθρογραφία για τη γάτα εδώ

✍️ Δέσποινα Παπαχρόνη, Κτηνίατρος (DVM)
Κάθε ζώο αξίζει φροντίδα βασισμένη στη γνώση και όχι στην τύχη.