Υπερθυρεοειδισμός στη γάτα: Γιατί αδυνατίζει ενώ τρώει πολύ;

Υπερθυρεοειδισμός στη γάτα: Μία ηλικιωμένη γάτα αρχίζει ξαφνικά να ζητά περισσότερο φαγητό. Πηγαίνει συχνότερα στο μπολ της, νιαουρίζει επίμονα για να φάει και πολλές φορές δείχνει να πεινάει ακόμη και αμέσως μετά το γεύμα της. Παρ' όλα αυτά, αντί να παίρνει βάρος, αδυνατίζει. Στην αρχή η αλλαγή μπορεί να είναι μικρή, όμως με τον καιρό γίνεται περισσότερο εμφανής. Η σπονδυλική στήλη αρχίζει να διαγράφεται, η μυϊκή μάζα μειώνεται και το σώμα της γάτας αλλάζει, παρά το γεγονός ότι η όρεξή της παραμένει αυξημένη.

Αυτή είναι μία εικόνα που συναντάμε αρκετά συχνά στην κτηνιατρική πράξη και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια του υπερθυρεοειδισμού στη γάτα.

Ο υπερθυρεοειδισμός στη γάτα είναι μία από τις συχνότερες ενδοκρινολογικές παθήσεις των ηλικιωμένων γατών. Εμφανίζεται κυρίως σε ζώα μεγαλύτερα των δέκα ετών και οφείλεται στην υπερβολική παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Οι ορμόνες αυτές επηρεάζουν σχεδόν κάθε λειτουργία του οργανισμού, με αποτέλεσμα η νόσος να μην περιορίζεται μόνο στην απώλεια βάρους. Μπορεί να επηρεάσει την καρδιά, τη λειτουργία των νεφρών, την αρτηριακή πίεση, το πεπτικό σύστημα και τη συμπεριφορά της γάτας.

Το σημαντικό είναι ότι πρόκειται για μία πάθηση που μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Όσο νωρίτερα διαγνωστεί, τόσο περισσότερες είναι οι δυνατότητες να διατηρήσουμε μία καλή ποιότητα ζωής για τη γάτα μας.

Τι συμβαίνει στον οργανισμό μιας γάτας με υπερθυρεοειδισμό;

Ο θυρεοειδής αδένας βρίσκεται στην περιοχή του τραχήλου και αποτελείται από δύο λοβούς. Παράγει τις θυρεοειδικές ορμόνες, κυρίως τη θυροξίνη (Τ4) και την τριιωδοθυρονίνη (Τ3), οι οποίες συμμετέχουν στη ρύθμιση του μεταβολισμού, της παραγωγής θερμότητας, της καρδιακής λειτουργίας και πολλών άλλων διεργασιών.

Σε έναν φυσιολογικό οργανισμό, η παραγωγή αυτών των ορμονών ελέγχεται από έναν πολύπλοκο μηχανισμό που περιλαμβάνει την υπόφυση και τον θυρεοειδή αδένα. Έτσι, ο οργανισμός διατηρεί τις συγκεντρώσεις τους μέσα στα απαραίτητα όρια.

Στον υπερθυρεοειδισμό, όμως, ο θυρεοειδής παράγει περισσότερες ορμόνες από όσες χρειάζεται ο οργανισμός. Είναι σαν να λειτουργεί συνεχώς με αυξημένες στροφές. Η κατανάλωση ενέργειας αυξάνεται, οι ανάγκες του σώματος γίνονται μεγαλύτερες και η γάτα αρχίζει να χάνει βάρος ακόμη και όταν καταναλώνει αρκετή τροφή.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η υπερλειτουργία οφείλεται σε καλοήθη υπερπλασία ή σε αδένωμα του θυρεοειδούς. Μπορεί να επηρεάζεται ο ένας λοβός ή και οι δύο. Ένα πολύ μικρό ποσοστό των περιστατικών σχετίζεται με κακοήθες νεόπλασμα του θυρεοειδούς.

Παρότι η νόσος έχει μελετηθεί εκτενώς, δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα γιατί εμφανίζεται σε ορισμένες γάτες. Έχουν διερευνηθεί διάφοροι διατροφικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, αλλά δεν έχει αποδειχθεί μία συγκεκριμένη αιτία που να εξηγεί όλες τις περιπτώσεις.

Πώς θα καταλάβουμε ότι η γάτα μας μπορεί να έχει υπερθυρεοειδισμό;

Η απώλεια βάρους με ταυτόχρονη αύξηση της όρεξης είναι το σύμπτωμα που συχνότερα οδηγεί τον κηδεμόνα στον κτηνίατρο. Ωστόσο, ο υπερθυρεοειδισμός δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις γάτες και πολλές φορές οι αλλαγές εμφανίζονται σταδιακά, μέσα σε εβδομάδες ή μήνες.

Μία γάτα που μέχρι πρόσφατα έτρωγε συγκεκριμένη ποσότητα τροφής μπορεί να αρχίσει να ζητά συνεχώς περισσότερο φαγητό. Ορισμένες γάτες γίνονται ιδιαίτερα απαιτητικές, αναζητούν τροφή σε σημεία που δεν συνήθιζαν ή ξυπνούν τον κηδεμόνα τους μέσα στη νύχτα για να φάνε. Παρά την αυξημένη πρόσληψη τροφής, συνεχίζουν να χάνουν βάρος και μυϊκή μάζα.

Παράλληλα, μπορεί να παρατηρηθεί αυξημένη κατανάλωση νερού και μεγαλύτερη ποσότητα ούρων στην αμμοδόχο. Αυτά τα συμπτώματα δεν είναι αποκλειστικά χαρακτηριστικά του υπερθυρεοειδισμού, καθώς εμφανίζονται και σε άλλες παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και η χρόνια νεφρική νόσος. Γι' αυτό δεν μπορούμε να βασιστούμε μόνο στην κλινική εικόνα για να καταλήξουμε σε διάγνωση.

Αρκετές γάτες παρουσιάζουν επίσης αλλαγές στη συμπεριφορά τους. Μπορεί να γίνουν περισσότερο νευρικές, ανήσυχες ή ευερέθιστες, να νιαουρίζουν συχνότερα και να δυσκολεύονται να χαλαρώσουν. Μία ηλικιωμένη γάτα που ξαφνικά εμφανίζει ασυνήθιστα μεγάλη δραστηριότητα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αισθάνεται καλύτερα ή ότι έχει ανακτήσει τη ζωντάνια της νεαρής ηλικίας.

Το τρίχωμα μπορεί να γίνει θαμπό και ατημέλητο, ενώ ορισμένες γάτες παρουσιάζουν εμετούς, διάρροια ή συχνότερες κενώσεις. Σε πιο προχωρημένα περιστατικά, η απώλεια μυϊκής μάζας μπορεί να γίνει ιδιαίτερα έντονη, με αποτέλεσμα το ζώο να εμφανίζει αδυναμία.

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες η εικόνα είναι διαφορετική. Αντί για αυξημένη όρεξη και υπερκινητικότητα, η γάτα μπορεί να παρουσιάζει μειωμένη όρεξη, λήθαργο και γενική κατάπτωση. Πρόκειται για μία λιγότερο συχνή μορφή εκδήλωσης της νόσου, η οποία μας υπενθυμίζει ότι η απουσία των κλασικών συμπτωμάτων δεν αποκλείει τον υπερθυρεοειδισμό.

Ένα ακόμη στοιχείο που έχει σημασία είναι η ηλικία. Πολλοί κηδεμόνες αποδίδουν την απώλεια βάρους, την αλλαγή στο τρίχωμα ή τη διαφορετική συμπεριφορά στο γεγονός ότι η γάτα μεγαλώνει. Όμως το γήρας από μόνο του δεν αποτελεί διάγνωση. Κάθε ανεξήγητη απώλεια βάρους, ιδιαίτερα σε μία ηλικιωμένη γάτα, χρειάζεται διερεύνηση.

Γιατί ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να επηρεάσει την καρδιά και τα νεφρά;

Οι θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν άμεσα το καρδιαγγειακό σύστημα. Όταν βρίσκονται σε υπερβολικές συγκεντρώσεις, αυξάνουν τις μεταβολικές απαιτήσεις του οργανισμού και μπορούν να προκαλέσουν αύξηση της καρδιακής συχνότητας. Έτσι, κατά την κλινική εξέταση μιας υπερθυρεοειδικής γάτας είναι πιθανό να διαπιστώσουμε ταχυκαρδία ή καρδιακό φύσημα.

Σε ορισμένα ζώα παρατηρούνται μεταβολές στη δομή και στη λειτουργία της καρδιάς, όπως πάχυνση του μυοκαρδίου. Οι μεταβολές αυτές μπορεί να σχετίζονται με την υπερβολική δράση των θυρεοειδικών ορμονών και σε αρκετές περιπτώσεις βελτιώνονται όταν επιτευχθεί ο έλεγχος της νόσου. Ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρούμε ότι κάθε καρδιολογικό εύρημα οφείλεται αποκλειστικά στον υπερθυρεοειδισμό, καθώς μπορεί να συνυπάρχει ανεξάρτητη καρδιοπάθεια.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αρτηριακή πίεση. Ορισμένες γάτες με υπερθυρεοειδισμό παρουσιάζουν συστηματική υπέρταση, η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε διάφορα όργανα. Τα μάτια είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, καθώς η σοβαρή υπέρταση μπορεί να οδηγήσει σε αιμορραγίες ή αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς και ακόμη και σε αιφνίδια απώλεια όρασης. Για τον λόγο αυτό, η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης αποτελεί σημαντικό μέρος της ολοκληρωμένης αξιολόγησης.

Η σχέση του υπερθυρεοειδισμού με τους νεφρούς είναι ακόμη πιο σύνθετη. Οι αυξημένες θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν τη νεφρική αιμάτωση και αυξάνουν τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μία προϋπάρχουσα χρόνια νεφρική νόσος να μην είναι τόσο εμφανής στις αρχικές εργαστηριακές εξετάσεις.

Πώς γίνεται η διάγνωση του υπερθυρεοειδισμού στη γάτα;

Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Η ηλικία της γάτας, η απώλεια βάρους, η αυξημένη όρεξη και οι αλλαγές στη συμπεριφορά δημιουργούν την υποψία της νόσου, αλλά δεν αρκούν για να την επιβεβαιώσουν.

Κατά την κλινική εξέταση αξιολογούμε τη σωματική κατάσταση και τη μυϊκή μάζα, την καρδιακή συχνότητα και τη γενικότερη εικόνα του ζώου. Σε αρκετές γάτες μπορεί να ψηλαφηθεί διόγκωση του θυρεοειδούς στην περιοχή του τραχήλου, αν και η απουσία ψηλαφητής διόγκωσης δεν αποκλείει τη νόσο.

Η βασική εργαστηριακή εξέταση είναι η μέτρηση της ολικής θυροξίνης (Total T4) στο αίμα. Όταν η συγκέντρωσή της είναι αυξημένη και συνυπάρχουν χαρακτηριστικά κλινικά συμπτώματα, η διάγνωση είναι συνήθως σαφής.

Παράλληλα με τον θυρεοειδικό έλεγχο, είναι σημαντικό να πραγματοποιείται γενική αίματος, βιοχημικός έλεγχος και εξέταση ούρων, ανάλογα με το περιστατικό. Με αυτές τις εξετάσεις αξιολογούμε τη συνολική κατάσταση της γάτας, τη νεφρική λειτουργία, τις ηπατικές παραμέτρους και πιθανές συνυπάρχουσες παθήσεις.

Σε αρκετές γάτες με υπερθυρεοειδισμό παρατηρείται αύξηση των ηπατικών ενζύμων, η οποία μπορεί να σχετίζεται με τις μεταβολικές επιδράσεις της νόσου και δεν υποδηλώνει απαραίτητα πρωτοπαθή ηπατική πάθηση.

Πώς αντιμετωπίζεται ο υπερθυρεοειδισμός στη γάτα;

Ο υπερθυρεοειδισμός είναι μία πάθηση που μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και πολλές γάτες, μετά τη σωστή ρύθμισή του, παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση στην καθημερινότητά τους.

Υπάρχουν διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές, όπως η φαρμακευτική αγωγή, η θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο, η χειρουργική αντιμετώπιση και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η χορήγηση ειδικής κτηνιατρικής τροφής με πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε ιώδιο.

Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας εξαρτάται από την ηλικία της γάτας, τη γενικότερη κατάσταση της υγείας της και την παρουσία άλλων παθήσεων, ιδιαίτερα της χρόνιας νεφρικής νόσου.

Αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι ότι η αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού απαιτεί συστηματική κτηνιατρική παρακολούθηση. Οι επανέλεγχοι με μέτρηση της Τ4 και αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας μάς επιτρέπουν να διαπιστώσουμε αν η θεραπεία είναι αποτελεσματική και αν χρειάζονται προσαρμογές.

Με την κατάλληλη αντιμετώπιση, η γάτα μπορεί σταδιακά να ανακτήσει βάρος, να βελτιώσει τη μυϊκή της κατάσταση και να επιστρέψει σε μία πιο φυσιολογική καθημερινότητα. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή παρακολούθηση είναι καθοριστικές για την ποιότητα ζωής της.

Μπορεί μία γάτα με υπερθυρεοειδισμό να ζήσει πολλά χρόνια;

Η διάγνωση του υπερθυρεοειδισμού δεν σημαίνει ότι μία γάτα έχει απαραίτητα κακή πρόγνωση. Αντίθετα, όταν η νόσος αναγνωριστεί έγκαιρα και αντιμετωπιστεί σωστά, πολλές γάτες μπορούν να ζήσουν για αρκετά χρόνια με καλή ποιότητα ζωής.

Η πρόγνωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη γενικότερη κατάσταση του ζώου και από την παρουσία άλλων παθήσεων, ιδιαίτερα της χρόνιας νεφρικής νόσου και των καρδιαγγειακών προβλημάτων.

Η συμβουλή της κτηνιάτρου

Ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που θέλω να θυμούνται οι κηδεμόνες είναι ότι η απώλεια βάρους σε μία ηλικιωμένη γάτα δεν πρέπει ποτέ να αποδίδεται αυτόματα στην ηλικία.

Ιδιαίτερα όταν μία γάτα τρώει περισσότερο από πριν αλλά συνεχίζει να αδυνατίζει, χρειάζεται να διερευνήσουμε την πιθανότητα υπερθυρεοειδισμού. Δεν είναι φυσιολογικό ένα ζώο να χάνει σταδιακά βάρος και μυϊκή μάζα ενώ έχει αυξημένη όρεξη.

Μία αιμοληψία με μέτρηση της ολικής Τ4, σε συνδυασμό με γενική αίματος και βιοχημικό έλεγχο, μπορεί να μας δώσει σημαντικές πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας της.

Θα ήθελα επίσης να τονίσω ότι η διάγνωση δεν είναι το τέλος της προσπάθειας. Η σωστή επιλογή θεραπείας και η συστηματική παρακολούθηση έχουν καθοριστική σημασία, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει νεφρική ή καρδιακή νόσος.

Μην περιμένετε να αδυνατίσει πολύ η γάτα σας για να την εξετάσετε. Ακόμη και μία μικρή αλλά ανεξήγητη απώλεια βάρους μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι ότι κάτι δεν λειτουργεί σωστά.

 

Διάβασε και άλλα άρθρα της κτηνιάτρου μας εδώ

Ξένη αρθρογραφία

 

✍️Το άρθρο "Υπερθυρεοειδισμός στη γάτα: Γιατί αδυνατίζει ενώ τρώει πολύ;" γράφτηκε από την

Δέσποινα Παπαχρόνη,Κτηνίατρο (DVM)

Κάθε ζώο αξίζει φροντίδα βασισμένη στη γνώση και όχι στην τύχη.