Φθινόπωρο και κατοικίδια: Τι πρέπει να προσέξουμε σε σκύλους και γάτες

Φθινόπωρο και κατοικίδια

Το καλοκαίρι τελειώνει, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες υποχωρούν και σιγά σιγά αλλάζει και η καθημερινότητα των ζώων μας. Οι βόλτες γίνονται πιο άνετες, τα σπίτια κλείνουν περισσότερο, οι πρώτες βροχές φέρνουν υγρασία και σκύλοι και γάτες αρχίζουν να προσαρμόζονται στις συνθήκες της νέας εποχής.

Το φθινόπωρο και τα κατοικίδια όμως χρειάζονται λίγη περισσότερη προσοχή απ' όσο ίσως νομίζουμε. Το τέλος του καλοκαιριού δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται ξαφνικά τα εξωπαράσιτα, ενώ η υγρασία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στο δέρμα και στα αυτιά. Παράλληλα, σε ηλικιωμένα ζώα μπορεί να γίνουν περισσότερο εμφανείς προβλήματα κινητικότητας, ενώ η επιστροφή της οικογένειας στη συνηθισμένη καθημερινότητα μπορεί να επηρεάσει και τη συμπεριφορά ορισμένων ζώων.

Υπάρχει και κάτι ακόμη που βλέπω συχνά ως κτηνίατρος: μόλις περάσει το καλοκαίρι, χαλαρώνουμε λίγο. Θεωρούμε ότι δεν χρειάζεται πια τόση προσοχή στα παράσιτα, στις πατούσες ή στο τρίχωμα ή αποδίδουμε κάποια μικρή αλλαγή απλώς στον καιρό.

Στην πραγματικότητα, το φθινόπωρο είναι μία πολύ καλή περίοδος για να κάνουμε έναν μικρό «έλεγχο επανεκκίνησης» της υγείας του κατοικιδίου μας.

1. Μην σταματάτε την αντιπαρασιτική προστασία επειδή τελείωσε το καλοκαίρι

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η αντίληψη ότι με την είσοδο του φθινοπώρου τελειώνει και η περίοδος των παρασίτων.

Οι ψύλλοι και τα τσιμπούρια δεν ακολουθούν το ημερολόγιο. Όσο οι θερμοκρασίες παραμένουν κατάλληλες, μπορούν να εξακολουθούν να είναι ενεργά. Σε περιοχές μάλιστα με ήπιο κλίμα, όπως συμβαίνει σε μεγάλο μέρος της Ελλάδας, η ανάγκη για προστασία μπορεί να επεκτείνεται πολύ περισσότερο μέσα στο έτος.

Οι ψύλλοι μπορούν επίσης να συνεχίσουν τον κύκλο ζωής τους σε εσωτερικούς χώρους, όπου η θερμοκρασία παραμένει ευνοϊκή.

Το ίδιο προσεκτικοί πρέπει να είμαστε και με τα έντομα που σχετίζονται με νοσήματα όπως η λεϊσμανίωση. Οι πρώτες δροσερές ημέρες δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι μηδενίστηκε η έκθεση.

Η αντιπαρασιτική αγωγή λοιπόν δεν διακόπτεται αυθαίρετα επειδή μπήκε ο Σεπτέμβριος ή επειδή η θερμοκρασία έπεσε για λίγες ημέρες. Το κατάλληλο πρόγραμμα καθορίζεται ανάλογα με το ζώο, τον τρόπο ζωής του, την περιοχή όπου ζει και τις οδηγίες του κτηνιάτρου.

2. Οι πρώτες ψύχρες είναι μια καλή αφορμή για έναν προληπτικό έλεγχο

Μετά το καλοκαίρι, το φθινόπωρο είναι μία καλή περίοδος για να επανεκτιμήσουμε συνολικά την κατάσταση του ζώου μας.

Δεν σημαίνει ότι κάθε υγιής σκύλος ή γάτα πρέπει να κάνει εξετάσεις αίματος επειδή απλώς άλλαξε η εποχή. Ο προληπτικός αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος, όμως, αποτελεί πολύτιμο εργαλείο και η συχνότητά του πρέπει να καθορίζεται ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου κάθε ζώου.

Ιδιαίτερα σε μεσαίας και μεγαλύτερης ηλικίας ζώα, σε σκύλους και γάτες με χρόνια προβλήματα υγείας ή σε ζώα που λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή, ένας προγραμματισμένος επανέλεγχος μπορεί να μας δώσει σημαντικές πληροφορίες πριν εμφανιστούν εμφανή συμπτώματα.

Μία γενική αίματος και ένας κατάλληλα επιλεγμένος βιοχημικός έλεγχος μπορούν, ανάλογα με το περιστατικό, να βοηθήσουν στην αξιολόγηση της νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας, της γλυκόζης, των πρωτεϊνών και άλλων παραμέτρων.

Στους σκύλους, ανάλογα με την περιοχή, την έκθεση και το πρόγραμμα πρόληψης, ο κτηνίατρος μπορεί επίσης να κρίνει ότι χρειάζεται έλεγχος για νοσήματα που μεταδίδονται μέσω διαβιβαστών, όπως λεϊσμανίωση ή νοσήματα που σχετίζονται με τσιμπούρια.

Το σημαντικό είναι οι εξετάσεις να μην γίνονται μηχανικά «επειδή ήρθε το φθινόπωρο», αλλά να αποτελούν μέρος ενός εξατομικευμένου προληπτικού ελέγχου.

3. Υγρασία, βροχή και δέρμα

Οι πρώτες φθινοπωρινές βροχές σημαίνουν περισσότερη υγρασία στο περιβάλλον και συχνότερες βόλτες με βρεγμένο τρίχωμα και πατούσες.

Μετά από μία βόλτα στη βροχή, καλό είναι ο σκύλος να στεγνώνεται καλά, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου συγκρατείται υγρασία: ανάμεσα στα δάχτυλα, στις πτυχές του δέρματος και κάτω από πυκνό τρίχωμα.

Η παρατεταμένη υγρασία μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που ευνοεί την εμφάνιση ή την επιδείνωση ορισμένων δερματικών προβλημάτων, ιδιαίτερα σε ζώα που έχουν ήδη προδιάθεση.

Αν παρατηρήσουμε έντονο γλείψιμο, κνησμό, ερυθρότητα, δυσάρεστη οσμή, υγρές δερματικές αλλοιώσεις ή τριχόπτωση, δεν θεωρούμε ότι είναι απλώς «από την αλλαγή του καιρού».

4. Μην ξεχνάτε τα αυτιά

Η υγρασία μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ενοχλητική για σκύλους με προδιάθεση σε ωτίτιδες.

Μετά από βροχή ή έντονο βρέξιμο, ελέγχουμε εξωτερικά τα αυτιά και τα διατηρούμε στεγνά. Δεν βάζουμε όμως αυθαίρετα καθαριστικά, σταγόνες ή άλλα προϊόντα μέσα σε ένα αυτί που είναι ήδη ερεθισμένο ή πονάει.

Ένας σκύλος που κουνά επίμονα το κεφάλι, ξύνει τα αυτιά του ή παρουσιάζει έκκριμα ή έντονη μυρωδιά χρειάζεται έλεγχο.

Η ωτίτιδα δεν είναι μία συγκεκριμένη νόσος με μία συγκεκριμένη θεραπεία. Μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές αιτίες και η σωστή αντιμετώπιση εξαρτάται από το τι πραγματικά συμβαίνει στο αυτί.

5. Φθινοπωρινή τριχόπτωση: πότε είναι φυσιολογική;

Η αλλαγή του τριχώματος μπορεί να γίνει περισσότερο εμφανής αυτή την περίοδο.

Η εποχική τριχόπτωση από μόνη της δεν αποτελεί απαραίτητα πρόβλημα. Η τακτική περιποίηση και το βούρτσισμα βοηθούν στην απομάκρυνση του νεκρού τριχώματος και παράλληλα μας δίνουν την ευκαιρία να ελέγχουμε καλύτερα το δέρμα.

Άλλο όμως η φυσιολογική τριχόπτωση και άλλο η εμφάνιση αλωπεκικών περιοχών, έντονου κνησμού, ερυθρότητας, πιτυρίδας, πληγών ή επίμονου γλειψίματος.

Αυτά χρειάζονται διερεύνηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην εποχική αλλαγή τριχώματος.

6. Οι πατούσες χρειάζονται έλεγχο μετά τις βόλτες

Το καλοκαίρι μιλάμε πολύ για τις καυτές επιφάνειες. Το φθινόπωρο το πρόβλημα αλλάζει.

Λάσπη, νερό, μικρά ξένα σώματα και υγρασία μπορεί να παραμένουν ανάμεσα στα δάχτυλα. Ένας γρήγορος έλεγχος μετά τη βόλτα είναι αρκετός για να εντοπίσουμε εγκαίρως μικρούς τραυματισμούς ή ερεθισμούς.

Εάν χρειάζεται καθαρισμός, οι πατούσες καθαρίζονται ήπια και στεγνώνονται καλά, ιδιαίτερα στις μεσοδακτύλιες περιοχές.

Το επίμονο γλείψιμο των άκρων δεν πρέπει να θεωρείται απλώς συνήθεια. Μπορεί να συνδέεται με ερεθισμό, ξένο σώμα, πόνο, αλλεργία ή δερματολογικό πρόβλημα.

7. Αρθρώσεις και πρώτες χαμηλότερες θερμοκρασίες

Με την πτώση της θερμοκρασίας αρκετοί κηδεμόνες ηλικιωμένων σκύλων αρχίζουν να παρατηρούν περισσότερο τη δυσκαμψία του ζώου τους.

Ένας σκύλος μπορεί να δυσκολεύεται να σηκωθεί μετά τον ύπνο, να αργεί στα πρώτα βήματα, να αποφεύγει τις σκάλες ή να μην έχει την ίδια διάθεση για μεγάλη βόλτα.

Δεν πρέπει να θεωρούμε αυτές τις αλλαγές φυσιολογικές απλώς επειδή ο σκύλος μεγάλωσε.

Η οστεοαρθρίτιδα και ο χρόνιος αρθρικός πόνος μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής, αλλά υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους μπορούμε να βοηθήσουμε.

Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους είναι εξαιρετικά σημαντική. Παράλληλα, η ήπια και σταθερή άσκηση είναι συνήθως προτιμότερη από μεγάλες περιόδους ακινησίας που εναλλάσσονται με υπερβολική δραστηριότητα.

Ανάλογα με το ζώο, ο κτηνίατρος μπορεί επίσης να προτείνει κατάλληλη θεραπεία ή διατροφική υποστήριξη των αρθρώσεων.

8. Προσοχή στο βάρος όταν μειώνεται η δραστηριότητα

Καθώς οι ημέρες μικραίνουν και αλλάζει ο καιρός, σε ορισμένα ζώα μειώνεται και η καθημερινή δραστηριότητα.

Εάν όμως η ποσότητα τροφής και οι λιχουδιές παραμείνουν ακριβώς ίδιες, μπορεί σταδιακά να εμφανιστεί αύξηση του σωματικού βάρους.

Η παχυσαρκία δεν αποτελεί αισθητικό ζήτημα. Επιβαρύνει τις αρθρώσεις και συνδέεται με σημαντικές συνέπειες για την υγεία.

Παρακολουθούμε λοιπόν το βάρος και τη σωματική κατάσταση του ζώου και προσαρμόζουμε τη διατροφή όταν πραγματικά χρειάζεται.

Στη γάτα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή: δεν εφαρμόζουμε ποτέ απότομη στέρηση τροφής για να χάσει γρήγορα βάρος, καθώς η παρατεταμένη ανεπαρκής πρόσληψη τροφής μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, μεταξύ των οποίων και η ηπατική λιποείδωση.

9. Επιστροφή στη ρουτίνα και άγχος αποχωρισμού

Το φθινόπωρο αλλάζει και η καθημερινότητα των ανθρώπων.

Οι διακοπές τελειώνουν, τα παιδιά επιστρέφουν στο σχολείο, οι ενήλικες στη δουλειά και ένας σκύλος που πέρασε εβδομάδες με περισσότερη ανθρώπινη παρουσία μπορεί ξαφνικά να μένει μόνος για πολλές ώρες.

Για κάποιους σκύλους αυτή η αλλαγή περνά απαρατήρητη. Για άλλους όμως μπορεί να προκαλέσει ένταση ή να επιδεινώσει ένα ήδη υπάρχον πρόβλημα άγχους αποχωρισμού.

Βοηθά η σταδιακή επιστροφή στη ρουτίνα, η καθημερινή άσκηση, η πνευματική απασχόληση και η δημιουργία ενός ήρεμου και προβλέψιμου περιβάλλοντος.

Σε ορισμένα ζώα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και προϊόντα διατροφικής ή συμπεριφορικής υποστήριξης, πάντα ανάλογα με την ένταση του προβλήματος.

10. Προσοχή στα μανιτάρια στις φθινοπωρινές βόλτες

Με τις πρώτες βροχές εμφανίζονται και μανιτάρια σε κήπους, πάρκα και περιοχές όπου βγάζουμε βόλτα τον σκύλο.

Δεν είναι ασφαλές να προσπαθούμε να αποφασίσουμε μόνοι μας ποιο άγριο μανιτάρι είναι βρώσιμο και ποιο όχι. Ορισμένα είδη μπορεί να είναι τοξικά για τα ζώα και η αναγνώρισή τους δεν είναι πάντα εύκολη.

Δεν αφήνουμε λοιπόν τον σκύλο να τρώει άγνωστα μανιτάρια, καρπούς ή άλλα αντικείμενα που βρίσκει στο έδαφος.

Εάν υποψιαζόμαστε ότι κατανάλωσε άγνωστο μανιτάρι, επικοινωνούμε άμεσα με κτηνίατρο και, εφόσον είναι ασφαλές, μία φωτογραφία ή δείγμα του μανιταριού μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώρισή του.

11. Και οι γάτες χρειάζονται φθινοπωρινή φροντίδα

Οι γάτες που ζουν αποκλειστικά μέσα στο σπίτι δεν εξαιρούνται από τη φθινοπωρινή φροντίδα.

Παρακολουθούμε όρεξη, βάρος, κατανάλωση νερού, ούρηση, κενώσεις, τρίχωμα και συμπεριφορά.

Η μειωμένη δραστηριότητα μπορεί να ευνοήσει την αύξηση βάρους, ενώ ειδικά στις μεγαλύτερες γάτες μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά μπορεί να είναι σημαντικές.

Μία γάτα που σταματά να ανεβαίνει εκεί όπου ανέβαινε, διστάζει να πηδήξει, κοιμάται περισσότερο ή περιποιείται λιγότερο συγκεκριμένες περιοχές του σώματός της μπορεί να πονάει.

Και μία γάτα που ξαφνικά μειώνει σημαντικά την πρόσληψη τροφής ή σταματά να τρώει χρειάζεται έγκαιρη κτηνιατρική αξιολόγηση. Δεν περιμένουμε πολλές ημέρες θεωρώντας ότι απλώς «θα της περάσει».

12. Φθινοπωρινός έλεγχος: τι αξίζει να κοιτάξουμε;

Δεν χρειάζεται κάτι περίπλοκο. Το φθινόπωρο είναι απλώς μια καλή υπενθύμιση να δούμε το ζώο μας λίγο πιο προσεκτικά.

Ελέγχουμε το σωματικό του βάρος και τη φυσική του κατάσταση. Κοιτάζουμε δέρμα, τρίχωμα, αυτιά και πατούσες. Βεβαιωνόμαστε ότι το πρόγραμμα αντιπαρασιτικής προστασίας είναι σωστό και ότι δεν έχουμε αμελήσει κάποια προγραμματισμένη κτηνιατρική επανεξέταση.

Σε μεγαλύτερα ζώα ή σε ζώα με ιστορικό προβλημάτων υγείας, συζητάμε με τον κτηνίατρο αν έχει έρθει η στιγμή για γενική αίματος, βιοχημικό έλεγχο, εξέταση ούρων ή άλλες εξετάσεις ανάλογα με το ιστορικό.

Και κυρίως παρατηρούμε τις μικρές αλλαγές. Συχνά ο κηδεμόνας είναι ο πρώτος που αντιλαμβάνεται ότι «κάτι δεν είναι όπως πριν».

Συχνές ερωτήσεις για το φθινόπωρο και  κατοικίδια

Χρειάζεται αντιπαρασιτική προστασία ο σκύλος το φθινόπωρο;

Ναι. Η πτώση της θερμοκρασίας δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται αμέσως ψύλλοι, τσιμπούρια και έντομα-διαβιβαστές. Το πρόγραμμα προστασίας πρέπει να συνεχίζεται σύμφωνα με τον κίνδυνο της περιοχής και τις οδηγίες του κτηνιάτρου.

Πρέπει ο σκύλος να κάνει εξετάσεις αίματος κάθε φθινόπωρο;

Όχι απαραίτητα επειδή είναι φθινόπωρο. Οι προληπτικές εξετάσεις καθορίζονται από την ηλικία, το ιστορικό και την κατάσταση υγείας του ζώου. Το φθινόπωρο όμως μπορεί να είναι μία καλή περίοδος για τον προγραμματισμένο ετήσιο ή εξαμηνιαίο έλεγχο, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερα ζώα.

Γιατί ο σκύλος μου ξύνεται περισσότερο το φθινόπωρο;

Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες, από παράσιτα και αλλεργίες μέχρι δερματικές λοιμώξεις. Η εποχή από μόνη της δεν αποτελεί διάγνωση και ο επίμονος κνησμός χρειάζεται διερεύνηση.

Γιατί ο ηλικιωμένος σκύλος δυσκολεύεται περισσότερο με τις πρώτες ψύχρες;

Σε σκύλους με οστεοαρθρίτιδα ή άλλα μυοσκελετικά προβλήματα μπορεί να γίνεται περισσότερο αντιληπτή η δυσκαμψία όταν αλλάζουν οι καιρικές συνθήκες. Ο επίμονος πόνος ή η μειωμένη κινητικότητα χρειάζονται κτηνιατρική αξιολόγηση.

Τι πρέπει να προσέχω στη γάτα μου το φθινόπωρο;

Παρακολουθήστε την όρεξη, το βάρος, την κατανάλωση νερού, την ούρηση, το τρίχωμα και τη δραστηριότητά της. Ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες γάτες, μικρές αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες μπορεί να είναι πρώιμα σημάδια προβλήματος.

Η συμβουλή της κτηνιάτρου - Φθινόπωρο και κατοικίδια

Το φθινόπωρο δεν σημαίνει ότι πρέπει ξαφνικά να αλλάξουμε τα πάντα στη φροντίδα του σκύλου ή της γάτας μας. Είναι όμως μία καλή εποχή για να κάνουμε έναν μικρό απολογισμό μετά το καλοκαίρι.

Δεν σταματάμε πρόωρα την αντιπαρασιτική προστασία, προσέχουμε περισσότερο την υγρασία σε δέρμα, αυτιά και πατούσες και παρακολουθούμε το βάρος καθώς αλλάζει η καθημερινή δραστηριότητα.

Με τις πρώτες ψύχρες, ειδικά για τα μεγαλύτερα ζώα και για όσα έχουν κάποιο χρόνιο πρόβλημα, μου αρέσει επίσης να θυμίζω στους κηδεμόνες τη σημασία του προληπτικού ελέγχου και των εξετάσεων αίματος όταν έχουν έρθει χρονικά η στιγμή τους. Δεν περιμένουμε πάντα να εμφανιστεί ένα έντονο σύμπτωμα για να ελέγξουμε την υγεία ενός ζώου.

Και κάτι ακόμη: δεν αποδίδουμε κάθε αλλαγή στην εποχή ή στην ηλικία. Ένας ηλικιωμένος σκύλος που δυσκολεύεται ξαφνικά να σηκωθεί, ένα αυτί που μυρίζει, επίμονο γλείψιμο στις πατούσες ή μία γάτα που άρχισε να τρώει λιγότερο μας λένε κάτι.

Η πρόληψη ξεκινά πολλές φορές από το απλούστερο πράγμα: να παρατηρούμε το ζώο μας.

Διάβασε και άλλα άρθρα της κτηνιάτρου μας εδώ

Φθινόπωρο και κατοικίδια και halloween

Ξένη αρθρογραφία

✍️ Το άρθρο γράφτηκε από την
Δέσποινα Παπαχρόνη, Κτηνίατρο (DVM)

Κάθε ζώο αξίζει φροντίδα βασισμένη στη γνώση και όχι στην τύχη.